رنگ، انواع رنگ در ساختمان ها و سازه ها

رنگ، انواع رنگ در ساختمان ها و سازه ها

غلطک رنگ سفید

دسترسی سریع به مطالب مقاله

رنگ، انواع رنگ در ساختمان ها و سازه ها

در ساختمان ها، به منظور حفاظت کارهای چوبی از پوسیدگی، کارهای فلزی از زنگ زدگی و نیز برای جلوگیری از اثرات سوء عوامل جوی و همچنین حفظ بهداشت و ایمنی و نیز زیبایی از رنگ استفاده می کنند. انواع رنگ های مصرفی باید در کارخانه های معتبر رنگسازی ساخته شده باشد و در قوطی های سالمی که در آن باز نشده و دارای برچسب مخصوص سازنده اصلی رنگ باشد، به کار رود.

در رنگ زدن ساختمان ها و سطوح مختلف از لایه های متفاوت استفاده میشود که به این عمل پوشش دادن یا “coating” اطلاق می شود.

این لایه ها به ترتیب: زیرین، میانه و رویه نامیده می شوند و هر کدام از لایه ها وظایف خاصی را برعهده دارند که بدین شرح می باشد:

۱- رنگ زیرین (پرایمر) : مسئولیت آماده سازی و جنبه شیمیایی فیلم تشکیل دهنده را بر عهده دارد مانند ضدزنگها و آستری های ساختمانی که از خوردگی فلز و در نهایت از تخریب فلز جلوگیری می کند.

۲– رنگ میانه (رنگ وسطی) : بیشتر جنبه آماده سازی و پوششی داشته و چنانچه لازم باشد، مواد تشکیل دهنده آن را فرمولیست رنگ، طوری انتخاب می کند که مقاومت های لازم را در سیستم به دنبال داشته باشد.

۳- رنگ رویه: پوشش روئین علاوه بر خواص شیمیایی و فیزیکی آن بیشتر در ساختمان جنبه تزئینی داشته و فرمولیست سعی می کند با توجه به شرایط محیطی و مکانی بنا از رنگی استفاده کند که بیشترین اثر مطلوب را بر سازه و یا با ایجاد نماید.

دسته بندی رنگها

به طور کلی رنگها به چهار دسته زیر تقسیم می شوند :

۱- رنگ های پایه آب یا رنگ های امولسیون

این نوع رنگها معمولا برای دیوارها، سقف ها و راهروها مورد استفاده قرار می گیرد. خواص این رنگها علاوه بر بی ضرر بودن حلال آن که آب می باشد، غیرسمی و یکی از مناسبترین رنگهای ساختمانی می باشد که دارای منافذ ریز در ساختمان فیلم تشکیل دهنده خود می باشد که باعث می گردد ساختمان از تنفس لازم برخوردار گردد. یعنی اینکه ساختمان مانند یک موجود زنده نیاز به تبادل حرارت و خروج گازهای مضر از محیط را دارا است. در بعضی ساختمان های جدید، سازندگان از نوع روغنی برای پوشاندن دیوارها استفاده می کنند که این خلاف استانداردهای بین المللی است، زیرا این گونه رنگ ها دارای فیلم مقاوم در برابر رطوبت و عوامل مختلف شیمیایی می باشد و کاربرد آن برای دیوارها و سقف منازل مناسب نمی باشد. از این رو توصیه می شود از رنگ های امولسیون که اصطلاحا به آنها پلاستیک گفته می شود، استفاده گردد.

۲- رنگ های پایه حلالی

منظور از رنگ های پایه حلالی، رنگ هایی است که در برخی حلال های آلی محلول اند و قابلیت حل شدن در آب را ندارند. رنگ های پایه حلالی در طیف وسیعی از رزین ها مانند آلکید، پلی استر، فرمالدئید اوره، فرمالدئید ملامین، فنولیک، نیتروسلولز، اپوکسی، پلی اورتان، سیلیکون، کلروکائوچو و آکریلیک (همراه با برخی رزین های دیگر تولید میشود. مصرف رنگ های پایه حلالی به خاطر آلودگی های زیست محیطی در بیشتر کشورهای صنعتی ممنوع شده است.

٣- رنگهای غیرحلالی (پودری)

از این رنگ ها برای پوشش صنعتی پروفیل ها و قطعات فلزی وسایل خانگی استفاده می شود و در آن با باردار کردن سطوح و افشاندن رنگ روی آنها و سپس پخت حرارتی سیستم رنگ اعمال می شود. در این رنگ ها نیز از انواع رزین ها مانند پلی استر و اپوکسی استفاده می شود.

۴- رنگ های سنتی

این رنگ ها امروزه به علت دوام کم، کمتر مورد استفاده قرار می گیرند. از انواع این رنگها می توان موارد زیر را نام برد:

رنگ لعابی، رنگ های بر پایه سیمان، رنگهای سیلیکات سدیم.

مواد اصلی تشکیل دهنده رنگ ها

مواد اصلی تشکیل دهنده عبارتند:

۱- رنگدانه

مادهای خاکی یا رسی است و هنگامی که با روغن یا حامل چسبنده دیگر در یک حلال مخلوط شود را تشکیل می دهد. از رنگدانه های مهم می توان آخرا، گل ماش، صدف نرم سائیده و هماتیت را نام برد.

۲- روغن بزرک

معمولی ترین روغن خشک کننده است و به میزان وسیعی در رنگها و جلاها، لینولئوم مرکب چاپ و صابون به کار می رود.

روغن بزرگ مایعی است روغنی، متمایل به زرد با بویی مخصوص و طعمی شیرین. در تربانتین اتر و بنزن حل می شود. با جلایی خاص خشک شده لایه ای سخت از خود به جای می گذارد.

۳- روغن کرچک

روغن لزج به رنگ زرد روشن تا قهوه ای رنگ است و از دانه گیاه کرچک به دست می آید. روغن کرچک در به عنوان خشک کننده مورد استفاده قرار می گیرد. در صابونها قدرت کف کنندگی صابون ها و حل پذیری آنها را در آب سرد افزایش میدهد. روغن کرچک بدون آب جلای بهتری در روغن جلاها نسبت به روغن تونگ به دست میدهد.

۴- روغن جلا

روغن خشک کننده ای است که سرعت خشک کنندگی آن تقریبا دو برابر روغن بزرگ است. روغن جلا در لعابها، جلاها، ترکیبات پلاستیکی و لینولئوم مورد مصرف دارد. روغن جلا ماده اندود کاری بی رنگی برای مبل ها و محصولات ظریف چوبی است و سطحی صاف و براق به منظور حفاظت و تغییر نما در آنها به وجود می آورد.۵-

۵- روغن الیف

از مخلوط کردن خشک کننده ها (اسکاتیف) با روغن بزرگ به دست می آید. این روغن به سرعت خشک می شود و پس از خشک شدن یک فیلم سخت و براق به جا می گذارد. ولی این فیلم پس از مدتی ترد میشود و ترک برمیدارد. و نرم کننده جسمی مایع یا جامد است که در چسب، صمغ یا ماده دیگر حل شده و آنها را مومسان و خمش پذیر می کند و کار با آنها را آسان می سازد. نرم کننده به مفهوم دیگر یک حلال است.

۷- سرنج

رنگدانه معمولی سرب و تترا اکسید سرب است که گردی به رنگ قرمز روشن یا قرمز نارنجی بوده و در آب غیر محلول است. به عنوان رنگ محافظ قوی در آهن و فولاد به کار برده می شود.

انواع رنگ

۱- رنگ های فلزی

محتوی رنگدانه های قلیایی مانند سرنج هستند که در روغن بزرگ ساییده شده اند و نباید دارای ترکیبات گوگردی باشند. سرنج بازدارنده رنگ (ضدزنگ) و رنگ آستری مناسبی برای آهن و فولاد است.

برای حفاظت سازه های فولادی در مقابل خوردگی باید کلیه سطوح رنگ آمیزی شوند، مگر در مواردی که از سوی دستگاه نظارت تصریح شوند. همچنین به جز حالتهای ویژه ای که مشخص شده باشد، کارهای فولادی که در تماس با بتن باید قرار گیرند، لازم نیست انجام شود.

قبل از شروع عملیات رنگ آمیزی باید تمام سطوح را کاملا تمیز، خشک و آماده نمود به قسمی که برای اعمال رنگ شرایط مناسبی داشته باشند. در هر مورد شروع کار منوط به تأیید مهندس ناظر خواهد بود. به عبارت دیگر قبل از شروع هر قشر رنگ آمیزی ، نوع رنگ امیزی، نوع رنگ، سیستم رنگ آمیزی و قشر قبلی باید توسط مهندس ناظر، بازدید و تأیید گردد. رنگ مصرفی باید کاملا سطح مورد نظر را پوشش داده و برای جلوگیری از سوسماری شدن پوشش، باید رنگ های آستر و رویه از یک کارخانه تهیه شوند. رنگ آمیزی سطوح بزرگ باید با اسپری بیهوا صورت گیرد. تنها برای لکه گیری ها استفاده از قلم مو مجاز است.

۲- رنگ های قیری

محلولی از قطران ذغال سنگ در اسانس های معدنی هستند که برای حفاظت لوله ها و مخازن و عایق کاری بتن و قیرپاشی زیر اتومبیل ها مورد استفاده قرار می گیرند.

۳- رنگ آلومینیومی پولکی

از پولک آلومینیوم از روغن جلا یا لاک مصنوعی تهیه میشود. گرد در لاکهای پولکی نشده و رنگ خشک و سطح فلزی سخت و مات پیدا می کند.

۴- رنگ های مقاومت حرارتی

معمولا رنگدانه آلومینیوم در رزین سیلیکونی بوده و مقاومت حرارتی آنها بیشتر در اثر قدرت انعکاس آلومینیوم است تا نقطه ذوب رزین.

۵- رنگ های ضد آب

برای مقاومت در برابر آب بنیان رزین سیلیکونی دارند. برای خط کشی خیابان و استخر از کائوچوی مصنوعی استفاده می شود.

۶- رنگ های لعابی

شامل گچ یا سفیدآب و مقداری اکسید روی با آب به عنوان حامل و سریشم برای چسبندگی هستند. رنگ های لعابی جدید رنگ های کازئینی شامل رنگدانه مواد پرکننده در محلول کازئین هستند که دارای مقاومت زیاد در برابر آب و بادوام تر از رنگهای سریشمی می باشند.

۷- رنگ های روغنی

معمولا از روغن کتان تهیه می شود و چون این روغن به طور طبیعی به کندی حش می شود اکثرا برای این منظور از روغن کتان پخته ای استفاده می شود که به آن اسکاتیف اضافه می دهند. به این ترتیب عمل خشک شدن رنگ در زمان کمتری انجام می پذیرد.

۸- رنگ های لاکی

از محلول های معلق صمغ در تینرهای روغنی تهیه می شوند و از مشخصات آنهاسرعت خشک شدن در هواست. معمولا برای تهیه این نوع رنگها از نیتروسلولز و بیش از همه از صمغهای مصنوعی استفاده می شود. این رنگها خاصیت الاستیکی زیادی دارند و علاوه بر داشتن مقاومت خوب، سطح زیبا و براقی را پدید می آورند.

9- رنگهای تولید شده از صمغ های مصنوعی

در دو نوع معمولی و پختگی تولید می شوند اگرچه استفاده از رنگهای معمولی ساده تر است، ولی رنگ هایی که در درجه حرارت ۱۰۰ درجه سانتی گراد خشک شده باشند (رنگهای پختگی) مقاومت بیشتری در مقابل خوردگی را تأمین می کنند.

 مواد رنگزا

موادی هستند که به منظور رنگ کردن سطوح چوبی به کار می روند. نقش این مواد این است که چوب را رنگ کنند، بدون اینکه رگه های چوب را پنهان یا محو سازند، ولی پوشش محافظتی را ارائه نمی دهند. مواد رنگزا بر مبنای نوع حلال به کار رفته برای حل کردن ماده رنگی آنها به شرح زیر تقسیم بندی شده اند:

–  مواد قابل حل در آب

 – مواد قابل حل در الكل

– مواد نفوذ کننده روغنی

– مواد بازدارنده رگه های چوب از تورم و مواد پاک کننده رنگدانه

رنگ های مورد مصرف در صنایع چوب

رنگ های مورد مصرف در صنایع چوب را می توان به دو دسته تقسیم کرد :

۱- رنگ های شفاف

این نوع از رنگ ها علاوه بر پوشاندن سطح چوب و حفاظت آن، لایه شفافی را بر روی چوب وجود می آورد بدون آنکه در نقش و موج چوب تغییری ایجاد کند.

این نوع از رنگها خود به دسته های زیر تقسیم می شوند :

 رنگ لاک و الكل

بهترین نوع لاک به رنگ زرد روشن تا زرد متمایل به نارنجی (زرد لیمویی) است که در اب. صورت آن را شلاک می نامند. در عمل لاک و الكل کاری، لاک را در الکل صنعتی حل می کنند ولی کلا هر چه درجه الکل مصرفی بیشتر باشد، لاک بهتر می تواند در آن حل شود.

رنگ لاک و الكل معمولا در سه مرحله به کار زده می شود:

 ١- رنگ دست اول (بوم کردن) برای پر کردن خلل و فرج و سوراخهای چوب

 ۲ – رنگ دست دوم (پوشش) برای ایجاد کردن قشر رنگ روی سطح کار

۳- رنگ دست سوم (پرداخت) برای صاف کردن و پرداخت کردن روی سیلر

با استفاده از سیلر، سطح چوب، پر می شود و مانع از جذب مواد قشرهای بعدی می گردد. سیلر را می توان روی چوب لخت که صاف و سمباده زنی شده یا روی چوبی که مواد رنگرزی و فیلر خورده است، استفاده نمود.

سیلر در فیلر نفوذ می کند. با مواد رنگزا، مخلوط می شود، هر نوع جداشدگی در چوب را سفت می کند، موجب سهولت در سمباده زنی می شود و چسبندگی مناسب را بین چوب و لایه مورد نیاز به وجود می آورد. کاربرد هر نوع سیلر ویژه در هر وضعیت، تابع نوع سطح کار نهایی است.

شلاک را به عنوان سیلر به صورت گسترده مورد استفاده قرار می دهند، اما بهترین چسبندگی را برای قشرهای رویه به وجود نمی آورد و ممکن است تمایل به ترک خوردگی را در زیر لایه های ضخیم روکاری نشان دهد. سیلر لاکی، معمول ترین مصرف در زیر رو کاری بالاک را دارد و اساسا حاوی رزین های متشکله لاک، روان کننده، حلال و مواد جامدی از نوع استارات روی و کلسیم می باشد. سیلر جلایی را در زیر جلا یا لاک به کار می برند. سیلر یاد شده شبیه جلای پس بریده (محلول) است.

کیلر

نوعی رنگ شفاف است که به عنوان مرحله نهایی، و همواره با سیلر مورد مصرف قرار می گیرد. این نوع هنگام مصرف نسبتا رقیق است و بعد از مصرف حدود ۱۰ الی ۲۰ دقیقه طول می کشد تا خشک شود. حلال این نیز تینر فوری است. کیلر با استفاده از قلم مو، پیستوله یا فرو بردن

اجسام در داخل آن به کار می رود. کیلر به دو صورت کیلر مات و کیلر براق وجود دارد.

رنگهای پلی استر

لاکهای پلی استر جزو دسته لاکهای دوتایی هستند. پلی استر رنگی است کاملا شفاف می باشند. این رنگ در اتیلن با تینر فوری بسیار قوی حل می شود. رنگ های پلی استر در مقابل رطوبت، جات، الكل ها، اسیدها، مواد قلیایی پاک کننده، بنزین، روغن و چربی، مرکب و جوهر تا حدودی مقاوم هستند.

روغن جلا

رنگی است قهوه ای روشن تا متمایل به قرمز که به عنوان مرحله نهایی مورد مصرف قرار می گیرد. این نوع به تنهایی یا همراه با سیلر و کيلر یا لاک و الکل به عنوان براق کننده (پوشش رویی) می تواند مورد مصرف قرار گیرد. این نوع پس از مصرف حدود ۳۰ دقیقه طول می کشد تا خشک شود. روغن جلا در مقابل آب و حرارت زیاد و رطوبت مقاوم نیست. این رنگ را می توان با استفاده از قلم مو، پیستوله و یا فرو بردن اجسام در داخل آن مورد استفاده قرار داد.

رنگ های نیترو سلولزی

ماده اصلی این نوع، سلولز (ماده اصلی تشکیل دهنده چوب) است که در اثر ترکیب با اسیدنیتریک به صورت نیتروسلولز در می آید.

نیتروسلولز حاصله برحسب مرغوبیت آن به دو دسته تقسیم میشود:

 ۱-  دسته  Aکه در الکل حل می شود.

۲- دسته B که در اتر قابل حل است.

لاکهای دوتایی (D.D)

لاکهای دوتایی از یک قسمت لاک به نام Desmophen و یک قسمت ماده سفت کننده به نام Desmodur تشکیل شده اند. در اثر ترکیب این دو قسمت لاک محکم و غیرقابل حلی به دست می آید که بسیار الاستیک، سخت و مقاوم است و سطح بسیار براقی نیز دارند.

لاکهای پلی اورتان

این لاک هم یکی از لاک های مقاوم و سخت است که جزء لاک های دوتایی به شمار می آید. این دسته از لاک ها در مدت ۲ ساعت در مجاورت هوا خشک می شود و بعد از چند روز به حداکثر سختی خود می رسد. این لاک ها در مقابل آب، خراشیدگی و حرارت مقاوم هستند و می توان این لاکها را در مکان هایی که مقاومت و استحکام زیاد مورد نظر باشد، به کار برد.

لاکهای رزین مصنوعی

این لاکها ترکیبی از رزین های مصنوعی و ماده سخت کننده می باشند که قبل از استفاده با هم مخلوط می کنند. این لاکها پس از سخت شدن بسیار محکم می شوند و در مقابل آب، رطوبت، حرارت، الکل و خراشیدگی مقاومت خوبی دارند. محلول فوق حتی در ظرفهای سربسته از ۱۲ تا ۲۴ ساعت نیز سخت می شود و دیگر قابل استفاده نیست.

لاکهای فنل فرمالدئید

نوعی از لاک های رزین مصنوعی است که مخلوطی از ماده سخت کننده و فنل فرمالدئید است. این لاک نیز (به کمک کاتالیزور) در مجاورت گرما، سخت و محکم می شود.

جلاهای مومی (جلای واکسی)

بر روی چوب هایی که دارای خلل و فرج بزرگ و خشنی هستند (بلوط، ملچ و …) می توان به وسیله واکس زدن، نمای مات نرمی ایجاد کرد. برای تهیه ماده واکس می توان از موم طبیعی عسل، موم کارنوبا و کرسین استفاده کرد.

وارنیش

وارنیش با داشتن درخشندگی خاص موجب زیبایی سطح چوب می شود و همچنین آن را در برابر لکه، آب و هوا و غیره محافظت می کند. وارنیش سختی سطح چوب را افزایش میدهد و آن را در برابر کار زیاد مقاوم می کند.

جلای فرانسوی (پولیش فرانسوی)

جلای فرانسوی سطحی درخشان و شفاف به وجود می آورد و برای چوب های با بافت متراکم مناسب است، زیرا شفافیت فوق العاده درخشندگی طبیعی چوب را به خوبی نمایان می کند. امروزه این جلا کاربرد کمتری دارد، زیرا برای استفاده و ساخت آن به مهارت و زمان زیادی نیاز دارد.

۲- رنگ های غیرشفاف

عبارت است از مایع رنگینی که روی سطح چوب را می پوشاند که این مایع رنگین پس از خشک شدن به شکل یک قشر سخت و غیرشفاف روی چوب باقی می ماند و به کلی نقش چوب را می پوشاند و تشخیص چوب را غیرممکن می کند.

رنگهای غیرشفاف خود به دسته های زیر تقسیم می شوند :

رنگ روغنی

ترکیبی است از پودر رنگ، حلال، روغن جلا، اسکاتیف، مواد انعطاف دهنده و غیره که بسته به نوع پودر دارای رنگهای متفاوتی است. رنگ روغنی به دو دسته رنگ روغنی مات و رنگ روغنی براق تقسیم می شود.

انامل

نوعی جلای غیرشفاف است که بافت چوب را مخفی می کند و در عوض حالت بسیار مطلوبی به آن می دهد. انامل خیلی سخت و دارای قابلیت ارتجاعی خوبی است. این جلا در برابر تغییرات آب و هوایی، رطوبت، حرارت و غیره مقاوم است.

رنگهای پلاستیکی

ماده اصلی اینها مواد شیمیایی پلاستیکی است که در آب قابل حل است. این رنگها به صورت های متفاوتی وجود دارند که به تناسب نوع مصرف می توان آن را تهیه کرد.

۳- رنگ های پودری

امروزه به غیر از رنگ های مایع ازنوع پودری نیز برای چوب، نئوپان و MDF استفاده می گردد. روش استعمال بدین ترتیب است که ابتدا سطح قطعه کار را توسط پلیمر مایع پوشش داده، سپس توسط دستگاه رنگهای پودری که بار منفی دارند را روی قطعه می پاشند. در مرحله بعد قطعه رنگ آمیزی شده، در داخل کوره ای با دمای ۱۲۰°C قرار داده شده و پخت انجام می گیرد. از مزایای این روش تنوع مدل های مختلف و مقرون به صرفه بودن آن نسبت به MDF روکش دار است.

مراحل ساخت رنگ پلاستیک

ابتدا در پاتیل نسبت به وزن سفارش حدودا ۲۵ تا ۳۰٪ آب ریخته، سپس از ترکیبات سلولزی به نسبت وزن آن ۴٪ از این پودر به آن اضافه می گردد و میکسر با دور تند که حدود ۲۹۰۰ دور در دقیقه می باشد، مخلوط را به هم می زند. برای این که مخلوط کف نکند به آن در حدود ۱٪ ضد كف اضافه می کنند.

حدود ۲۰ دقیقه مخلوط را به هم می زنند و کمی آمونیاک به آن اضافه می کنند تا PH مخلوط به قلیایی تغییر پیدا کند و به سهولت مخلوط حل شود. آمونیاک خاصیت ضد باکتری را هم دارا می باشد، سپس به مخلوط رنگدانه اضافه می کنند. مقدار رنگدانه از ۱۰ تا ۳۵/ تغییر می کند که در رویه استاندارد این مقدار ۲۷ می باشد. پس از آن، مخلوط را به مدت ۲۵ دقیقه به هم می زنند.

برای تنظیم قیمت و خواص فیزیکی به آن پرکننده های مناسب اضافه می کنند که این پر کننده ها حدودا ۱۵٪ از وزن آن را تشکیل می دهند، سپس مخلوط را به مدت ۲۰ دقیقه به هم می زنند.

از رزین های اکریلیکی یا ترکیبات وینیلی که تعداد آن بسته به نوه سفارش از ۱۰ تا ٪۲۰ تغییر می کند، نیز استفاده می کنند.

این رزینها به نام پلی وینیل استات یا پلی وینیل اکریلات می باشند که خاصیت تشکیل فیلم را در رنگ پلاستیک دارا می باشد و به آن استحکام میبخشند.

5 1 امتیاز
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest
0 دیدگاه
Inline Feedbacks
View all comments
بتن روان کننده
مهندسین آنامیس

روان کننده بتن چیست

هدف از ارائه فرمول تولید و ساخت مواد افزودنی بتن و شیمی ساختمان، ایجاد یک زنجیره فعال در زمینه بهینه سازی صنعت ساختمان و ایجاد

ادامه مطلب
تاثیر رنگ در معماری
مهندسین آنامیس

رنگ در طراحی معماری

تیم مهندسی آنامیس کلیه امور معماری و عمرانی در تهران و اطراف تهران را از طراحی سه بعدی تا اجرا با بهترین قیمت ها انجام

ادامه مطلب